Koppelingen:
Vorig artikel: REEKLEED Volgend artikel: REEL I
Etymologie: EWN
GTB Woordenboeken: MNW

REEKS

Woordsoort: znw.(v.)

Modern lemma: reeks

znw. vr., mv. -en. Mnl. reecx (eenmaal aangetroffen in de bet. 1). Het woord is in andere germ. talen niet aangetroffen. Het er naast in gelijke bet. voorkomende mnl. raex, nndl. raaks wijst echter op germ. *rakisa- naast *rakusa-, van dezelfde basis waarvan ook rek en rekken zijn afgeleid. Hoogerop zal er wel etymologische verwantschap met reek (I) bestaan, maar tot in de 17de E. hebben beide woorden in het ndl. een afzonderlijke semasiologische ontwikkeling.
+1.  Ketting. Veroud.
Ick sal hem met die reekx so wieck kloppen en cleunen, Alsmen de stockvis doet,   BREDERO 2, 86 [1615].
Zoo Parma, schroomende 't waater te terghen, bestonde de doorvaart te beletten, met reexen, oft koorden, gespannen van oever tot oever,   HOOFT, N.H. 912 [c. 1645].
Gianibelli … verzocht, van de Ooverheit der stadt, tzestigh pleiten: welke, wel t'zaamen gehecht met reepen, reexen, en balken …, hy … wilde doen afdryven,   999.
2.  Als een ketting gedachte opeenvolging van gelijksoortige chronologische eenheden, en derg.
Die een schakel trock, uyt myner daghen reecx Omse' uyt te spoelen in 't nat des verghetel beecx,   HOOFT, Ged. 2, 211 [1613].
Uw breyn ontwart 't verwarde Recht, En strijckt krackeelen vlack en slecht …: Oock … smeet (het) een reecx van d'oude tijen,   VONDEL 3, 37 [1632?].
Hy (Hooft) zal geen vervolg van jaaren, noch reex van tijden ontzien,   BRANDT, in HOOFT, Br. 4, 454 [1647].
Geen reeks van eeuwen heeft ons 't heilzaam Licht ontrooft,   DE MARRE, Bespieg. 92 [1746].
Ik zie dat een kanons-kogel … een reeks van meer dan dertig jaaren zou van nooden hebben, om de naaste dier zonnen te bereiken,   Denker 1, 406 [1764].
Zoo dat ik in het heilig huis des Heeren, Een lange reeks van dagen, blijv' verkeeren,   Psalmber. 23, 3 [1773].
Reeksen van jaren moeten er verloopen, eer men … zich in het genot van zoodanige rente ziet, als enz.,   FALCK, Ambtsbr. 80 [1821].
O de reeks van maanden, die er nog verloopen moesten, eer zij zou mogen beschikken over het weinige, dat haar vader haar vader haar had nagelaten,   POTGIETER 1, 207 [1844].
Personen, die reeds eene reeks van jaren te 's Hage gevestigd waren geweest,   VEEGENS, Hist. Stud. 2, 191 [1867].
Een reeks van goede jaren, maar die steeds door een reeks van slechte jaren wordt achtervolgd,   PIERSON, Staath.³ 2, 121 [1913].
+3.  Opeenvolging van gelijksoortige voorwerpen, meestal in rechte lijn.
De tong zal een aangenaam … geluit geven, zoo de reex der tanden van geen wanschikkelikheit weet,   DE BRUNE, Jok en E. 267 [1644].
Eene reeks breede heuvels verhieven zich … boven den kouden en waterachtigen grond der zeekusten,   CONSC., Gesch. v. België 6 [1845].
De drukte verraadt ons de nabijheid eener bedrijvige stad. Zie, welk eene reeks vrachtwagens,   VISSERING, Herinn. 1, 19 [1847].
Aan de linkerhand zag men de uitgestrekte reeks huizen, die het keizerlijk paleis uitmaakten,   BEETS, Paulus 223 [1853].
Dadelijk stond eene reeks rijtuigen met moedige rossen bespannen, vóór de Mordfords deur,   BERGMANN, Nov. 8 [1854].
Het schoonste doodkleed lag over de kostbare kist, hoog op eenen katafalk, die tusschen verscheidene reeksen lange kaarsen prijkte,   DE VOS, Vl. Jong. 304 [1881].
Enkele straten …, eene reeks van geheel gelijkvormige woningen vertoonende,   VEEGENS, Hist. Stud. 2, 225 [1884].
De als heggen aaneengesloten reeksen van dor rijshout,   V. LOOY, Proza 11 [1889].
Dit huis is het derde van de reeks,   V. D. LEEUW, Rud. 140 [1930].
4.  Aantal, menigte. Van zaken of personen, die wegens hun gelijksoortigheid in gedachte tot een rij aaneengeschakeld worden.
Een reecx getuygenissen sijner genegentheyt tot der Nederlanderen handel,   SPEELMAN, Journ. 66 [1652].
Hun Huwelyk is met verscheide Spruiten gezegent, waar van 'er thans nog een goede reex in leven zyn,   Zoete Buite-buurt 299 [1731].
De Musyk … kan Melodie en Harmonie zamenvoegen, en daar door een reeks van te gelyk aanwezende fraaiheden met keurige order op elkander laaten volgen,   Denker 3, 16 [1766].
Ondertusschen kreeg zij een heele reeks van aanbidders die doodlijk verliefd waren op haar geld,   WOLFF en DEKEN, Wildsch. 2, 276 [1793].
Men heeft mij zelfs een reeks van offers opgenoemd, Reeds heimlijk door uw Raad of u ter dood gedoemd,   WISELIUS, Meng. 5, 2 [1819].
Wat drijfveêr deed die reeks van deugden zamenwerken Tot een zoo grootsch bestaan, tot een zoo heerlijk doel?   DA COSTA 1, 350 [1822].
Vertrouwen is een vrucht, Die voeden kan en laven, Waar reeksen van genucht Het dorstend hart begaven,   V. ZEGGELEN 8, 127 [c. 1860].
Voor haar verbeelding vertoonde zich een heele reeks mannengezichten,   HARTOG, Sjofelen 73 [1900].
De reeks van drooginrichtingen en ovens, die in de keramische industrie gebruikt … worden,   V. ROYEN en DE VOOYS, Mechan. Technol. 2¹, 5 [1926].
+5.  (In aansluiting bij de bet. 2.) Opeenvolging in den tijd van, meestal onstoffelijke, zaken. Ook m. betr. t. personen die elkaar in dezelfde functie opvolgen.
Daarom deed Hij in ijdelheid hun dagen Vergaan, en, door een reeks van felle plaagen, In schrik en angst hen slijten hunne jaaren,   Psalmber. 78, 17 [1773].
Tel by de uchtendschemeringen En d'avonddaauw uw dagen niet; Maar by de reeks van zegeningen, Die reis aan reis u tegenvliet,   BILD. 10, 264 [1783].
Men (vindt) van Zoroaster, tot op onze tyd, een reeks van Wysgeeren, die enz.,   Aanh. op WOLFF en DEKEN, Leev. 165 [1786].
Wij (kwamen) in het eenige vertrek, dat hare woning, en die van eene lange reeks van oude vrouwtjes vóór haar, had uitgemaakt,   BEETS, C.O. 202 [1840].
Godfried, graef van Ardennen … werd stamvader van eene nieuwe reeks belgische hertogen,   CONSC., Gesch. v. België 75 [1845].
De veldtocht van Vlaanderen van het jaar 1600 kenmerkt zich door een reeks van fouten,   FRUIN, Geschr. 3, 234 [1867].
Een nieuwe reeks van optellingen en aftrekkingen ving nu aan,   GORTER, Lett. Stud. 2, 276 [1869].
Eene onafzienbare reeks openbare werken … werd onder zijn bestuur uitgevoerd,   J. V. RIJSWIJCK Jr. 2, 111 [1892].
Evenzoo werden … proefvelden aangelegd met echte opgeloste Peruguano …, waarmede de reeks van onderzoekingen, loopende over 3 jaar, kon worden afgesloten,   Versl. Landb. 1909, 5, 71.
Op de werf ratelde de drijfhamer z'n eentonige reeks, zonder kadans en maat, als een lang aangehouden R,   THEUNISZ, Vloed 17 [1925].
+6.  (Wisk.) Opeenvolging van getallen volgens een bepaalden regel.
Men kan de lengte y van de Parabool, door eene oneindige reeks haarer Abcissen, haare Ordonnaaten, of der Tangenten, van de elevatie en nederdaalingshoeken uitdrukken,   Verh. Holl. Maatsch. d. Weetensch. 14, 327 [1773].
De reeks van alle getallen … die door 6 gedeeld zijnde 1 of 5 in de deeling overlaaten,   DE GELDER, Grondbeg. d. Cijff. 331 [1793].
Reeks … noemt men eene opvolging van enkele getallen, die naar eene bepaalde wet, derwijze gevormd zijn, dat iedere derzelve uit het voorgaande op de zelfde wijze kan gevormd worden, als dit uit het onmiddellijk voor hetzelve staande gevormd is,   Ned. Handelsmag. [1843].
Dit inzetten van leden tusschen de leden eener gegeven reeks, om eene dichter reeks te verkrijgen,   WEEVERINGH 1991 [1888].
Reeks. Geregelde opvolging van grootheden of getallen, die naar een gegeven wet af- of toenemen,   ZWIERS [1920].
Een reeks met complexe termen,   WIJDENES 2, 170 [1944].
Onder een reeks van n termen verstaan wij een uitdrukking van de vorm a + a + a + … an,   KRONIG, in Leerb. d. Natuurk. 15 [1948].
+7.  Samenhangende groep waarin men een zeker systeem kan herkennen. Dikwijls als wetenschappelijke term.
Alzoo vereenigt men Groepen tot Afdeelingen en Afdeelingen tot Reeksen of Tijdvakken,   STARING, Proef 9 [1844].
Men meent alle vormingen tot vier reeksen te kunnen vereenigen die vier groote tijdvakken in de geschiedenis der ons bekende aardschors vormen,   Aant. v. W. C. H. STARING [± 1855].
Reeks, … (plantk.) zeker aantal familiën die bij elkander behooren,   V. DALE [1898].
De tweede rubriek, de emulsoïden, is eenigszins beter bestand tegen de toevoeging van electrolyten. Intusschen zij blijven er door praecipiteerbaar en daarbij doen zich dan de zoogenaamde lyotrope reeksen gevoelen,   ZWAARDEMAKER, Physiol. 1, 61 [1920].
Het opnoemen van reeksen (alphabet, getallen, namen der dagen, maanden, enz.) wordt meestal afzonderlijk onderzocht,   BOUMAN, in Leerb. d. Zenuwz., Alg. L. 1, 2, 495 [1923].
Deze drie acoustische Reeksen willen wij voorloopig kort omschrijven. … De klinkers dezer Reeks kenmerken zich door de hoogst mogelijke vóórresonantie,   ZWAARDEMAKER e.a., Phonetiek 104 [1928].
Nu kent de scheikunde een overgroot aantal koolwaterstoffen. De meeste daarvan laten zich tot chemische reeksen samenvatten,   GERRETSON, ‘Koninklijke’ 1, 185 [1932].
Tegenover populatie plaatst Johannsen het begrip: zuivere reeks (”reine Linie”), een groep individuen, die blijkens den aard der volgende geslachten als overeenkomstig van aanleg zijn te beschouwen. Als zuivere reeks of zuivere stam vat hij alle individuen samen, die van één zelfbevrucht individu afstammen,   SCHULTE, Erfelijkh. 1, 48 [1938].
Men kent vele groepen van organische verbindingen, die in samenstelling verschillen tengevolge van een aantal CH-groepen meer of minder in het molecule, en die in chemische eigenschappen veel overeenkomst vertoonen. Men noemt dergelijke verbindingen homoloog …; zulk een groep wordt een homologe reeks genoemd,   HOLLEMAN, Chemie, 51 [1942].
De zg. hoofdreeks der bladstanden of de reeks van Fibonacci,   Leerb. d. Alg. Plantk. 1, 55 [1943].
Afl. Reeksen, verbinden, vastmaken. In de eerste aanh. wsch. nog wel met de gedachte aan reeks ”ketting”. Veroud.
'k Gevoel my selfs ghereekst aen liefdens strenge band,   RODENBURGH, Rodom. 55 [1618].
Dus mengden zich haar woorden onder een, Dus reexstenze aan elkanderen Met reede zonder re'en haar reden vol van re'en,   OUDAAN, Aand. Treurigh. 76 [1660].
Ferdinand …, die eerstmaal zich Koning van Castilien benaamt, en zijn broeder Garsia, gedood hebbende, door deze Broedermoord, ook het Rijk van Navarre daar aan gereext heeft,   OUDAAN, Agrippa 353 [1661].
Hierbij: aaneenreeksen.
Samenst. Als tweede lid: Blokreeks, differentiereeks, duinenreeks, grondreeks, hoofdreeks, huizenreeks, klinkerreeks, machtreeks, nevenreeks, sleutelreeks, verschilreeks, volgreeks, wisselreeks, zuilenreeks.
Als eerste lid:
Reeks(en)formule (6).
Nu komen wij tot zijn reeksenformules, waardoor Malthus getracht heeft de zaak te illustreeren,   RUTGERS, Rasverbetering 243 [1905].
Reeksgewijze.
Tusschen willekeurige punten, vaak reeksgewijs, is een verband gelegd,   VESTDIJK, Lier en Lancet 204 [1937].
Reeksnummer (5).
Reeksnummer, nummer dat de plaats in een reeks aanduidt,   V. DALE [1950].
Reeksontwikkeling (6).
De … reeksontwikkelingen volgens Fourier,   SCHUH en RUTGERS, Compend. d. H. Wisk. 3, 203 [1919].
Reeksontwikkeling van Taylor,   KRONIG, in Leerb. d. Natuurk. 15 [1948].
Reeksuitgave (5).
Een lange lijst van … tijdschriften en reeksuitgaven met meer dan 500 vermeldingen,   Ann. Oudh. Land v. Waas 54, 1, 69 [1943].
Reeksvulkaan (3).
Aaneengeschakelde of reeks-vulkanen … noemt (von Buch) … die, welke elkander op niet verren afstand in eene rij volgen,   C. DE JONG, Handwdb. 91 b [1869].
Reekswerk, hetz. als reeksuitgave.
Zo herbergde het Amsterdamse gemeente-archief de belangrijkste stukken en reekswerken van het archief der hoofdsynagoge,   MEERTENS, in Onderdr. en Verzet 2, 594 [1950].
© 2007 INL. Artikel gepubliceerd in 1953.